Hexane/Fren Balata Solüsyonu

Genel Özellikleri

Hekzan, 6 tane karbon atomuna sahip düz zincirli bir hidrokarbondur. Petrolün önemli içeriklerinden birisidir. Uygun fiyatlı olması, kolayca buharlaşması, çoğu alkanda da olduğu gibi genellikle reaksiyona girme eğiliminde olmaması ve nispeten daha güvenli olması sebebiyle apolar bir çözücü olarak endüstride çok yüksek miktarlarda kullanılır. Endüstriyel olarak satılan hekzan genellikle, %65 civarında hekzan ve hekzanın izomerlerinin karışımıdır. Bunun sebebi hekzanı saflaştırmanın maliyetini çok arttırması ve hekzanın kullanıldığı alanlarda genelde böyle bir saflığa ihtiyaç duyulmamasıdır.

Üretimi

Hekzan, saf petrolün damıtılmasıyla elde edilir.

Kullanım Alanları

Hekzan, endüstriyel olarak birçok farklı alanda kullanılan bir kimyasaldır. En çok boyalarda ve boya incelticilerde solvent olarak kullanılır. Plastik, sakız, reçine, madeni yağ, kauçuk sanayinde kullanıldığı gibi, mürekkep yapımında ve dezenfektan imalatında da görev almaktadır. Ayakkabı üretiminde kullanılan yapıştırıcılar da genellikle hekzan içerir.

Ayrıca, ekstraksiyon ajanı olarak bazı bitkilerden yağlarının eldesinde kullanılır. Günümüzde soya yağı başta olmak üzere birçok bitkisel yağ hekzan kullanılarak ekstrakt edilir ve çoğu zaman son üründe bir kirletici olarak eser miktarda kalır.

Çok iyi bir yağ çözücü olduğu için geçmişte tekstilde kumaşları yağlardan temizlemek için kullanılsa da günümüzde tekstilde kullanımı yasaklanmıştır.

Bununla beraber, kromatografi gibi bazı laboratuvar tekniklerinde de apolar uçucu bir çözücü olarak hekzanlar görev yapar.

Güvenlik Önlemleri ve Zehirlilik Durumu

Yüksek seviyelerde hekzana maruz kalmak, akut mide bulantısı, baş dönmesi, baş ağrısı gibi etkiler oluşturabilir. Daha yüksek konsantrasyonlarda maruz kalınan durumlarda ise bu etkiler güçlenir ve merkezi sinir sistemine zarar verir. Kronik hekzan maruziyetinde ise merkezi sinir sisteminde ve iç organlarda kalıcı hasarlar oluşabilir. Kemiklerde ve kaslarda ciddi hasarlara neden olabilir. Ayrıca hekzan cilt ve göz için aşırı tahriş edicidir ve dokularda kızarma gibi izler oluşturabilir. Hekzanın doğurganlığa zarar verdiği de düşünülmektedir.

Hekzan, sucul ortam için çok risklidir. Suda çözünmediği için doğada birikir ve biyolojik olarak parçalanması çok uzun zaman alır.

Hekzan bunlarla birlikte aşırı yanıcıdır ve hava ile yanıcı patlayıcı karışımlar oluşturur. 1981 yılında bir yağ fabrikası tarafından yasadışı bir şekilde kanalizasyona verilmiş ve bu kanalizasyonda çıkan bir yangın, 21 kilometrelik bir hat boyunca patlamalara sebep olmuştur.

Bu yüzden hekzan, iyi havalandırılmış serin ortamlarda, ağzı sıkıca kapatılmış kaplarda saklanmalı; her türlü alev kaynağından ve yüksek sıcaklıktan uzak tutulmalıdır. Hem çevreye verdiği zarar hem de yangın riskleri sebebiyle asla direkt şehir şebekesine verilmemelidir.